Cykl PN: Piłkarskie świątynie (2): Stadion Śląski

Piłkarski stadion jest dla nas, kibiców i dziennikarzy niczym świątynia. To właśnie tam krzyżują się nasze drogi, to właśnie tam udajemy się na nasze „nabożeństwo” i oglądamy w akcji piłkarzy. Są na świecie takie obiekty, które należą do tych najbardziej wyświęconych. Stadiony, które w swojej historii widziały tak wiele wydarzeń, gościły tak znakomitych zawodników, że przeszły do legendy i właśnie tymi chcemy się zająć w naszym nowym cyklu. Oto jego druga część.

Cykl PN: Piłkarskie świątynie (1): Wembley – KLIKNIJ!

Jeszcze kilka, kilkanaście lat temu, to właśnie Chorzów był piłkarską stolicą Polski. Nie chodzi bynajmniej o grę miejscowego Ruchu, który ostatnie mistrzostwo kraju zdobył w sezonie 1988-89, ale o stadion, na którym reprezentacja święciła swoje wielkie triumfy i rozgrywała najbardziej pamiętne spotkania. Mowa oczywiście o Stadionie Śląski.

Stadion na miarę naszych możliwości

Jeśli mamy poznać historię popularnego Kotła Czarownic, to musimy sięgnąć pamięcią kilkadziesiąt lat wstecz, do czasów międzywojennych. To właśnie bowiem wtedy w głowach decydentów powstającej z kolan po zawierusze I Wojny Światowej Polski zrodził się pomysł wybudowania gigantycznego obiektu sportowego. Stadion pewnikiem by powstał, ponieważ wielką determinację w tej kwestii przejawiał ówczesny prezydent Katowic, Adam Kocur. To właśnie on powołał specjalny komitet budowy obiektu i wraz z czołowymi śląskimi architektami przygotował specjalny projekt. Niestety, jego ambitne plany legły w gruzach 1 września 1939 roku, kiedy to wybuchła II Wojna Światowa. Na czas działań na froncie idea zbudowania stadionu musiała zostać odłożona w kąt, ale powrócono do niego jedenaście lat później.

Już pod innymi rządami i w innej Polsce, zapadła decyzja, by obiekt jednak powstał. Wojewódzka Rada Narodowa uznała, że najbardziej dogodną lokalizacją będzie Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, który dzisiaj znamy pod nazwą Parku Śląskiego. Park ten zajmuje obszar aż 620 hektarów i jest aktualnie jednym z największych w całej Europie. Nic więc dziwnego, że to właśnie tam władz ludowa postanowiła wybudować stadion, który miał być zarazem wielkim pomnikiem tych, którzy przejęli stery kraju. Wcześniejszy projekt zakładał, że stadion będzie zlokalizowany w Katowicach.

Oczywiście, postawienie od podstaw takiego giganta nie było ani łatwe, ani tym bardziej tanie. Wszystkie kluby piłkarskie z okręgu katowickiego zobligowano do wpłacania do skarbca specjalnego komitetu kwoty ponad stu tysięcy złotych, a na owe czasy były to naprawdę zawrotne pieniądze. Co więcej, nie przeprowadzano tak jak dzisiaj żadnych przetargów na budowę, nie wybierano między konkretnymi firmami. Do pracy „zaciągnięto” mieszkańców Śląska, którzy w tzw. czynie społecznym byli delegowani ze swoich fabryk, kopalń czy hut właśnie na plac budowy stadionu i dokładali swoje cegiełki. W tym miejscu pokuszę się na małą wycieczkę osobistą, ponieważ swój wkład w postawienie Stadionu Śląskiego mieli moi obaj dziadkowie. Za swoją pracę otrzymywali oni różnego rodzaju bonusy, lepsze towary czy po prostu dodatki do pensji. Obecnie trudno uwierzyć, że ktoś mógł zmusić ludzi do budowania stadionu, ale to już temat na zupełnie inną opowieść.

Ostatecznie obiekt został ukończony w 1956 roku, czyli o rok później od warszawskiego Stadionu Dziesięciolecia. Stolica była więc pierwsza, ale dzisiaj po położonym nad Wisłą obiekcie pozostały już jedynie wspomnienia. Stadion Śląski funkcjonuje, a właściwie istnieje do dnia dzisiejszego, jest nadal modernizowany, pompowane są w niego ogromne pieniądze i wszyscy mają nadzieję, że reprezentacja Polski jeszcze kiedyś na nim zagra.

Dom zespołu narodowego

No właśnie, skoro już jesteśmy przy kadrze. Swój pierwszy mecz na śląskim gigancie reprezentacja rozegrała 22 lipca 1956 roku z Niemiecką Republiką Demokratyczną. Nieco ponad rok później biało-czerwoni odnieśli na tym obiekcie jedno z najwspanialszych zwycięstw w historii naszego futbolu – pokonaliśmy tak znienawidzony przez ludzi Związek Radziecki 2:1, notabene mistrza olimpijskiego. Zawody życia rozegrał wtedy świętej pamięci Gerard Cieślik, który strzelił dwa gole. Mecz ten mógł nieść za sobą poważne reperkusje, ponieważ jak głosi legenda, polscy towarzysze musieli się tłumaczyć swoim kolegom z ZSRR i łagodzić sprawę, by Wielki Brat nie wziął wyniku meczu zbyt serio i przypadkiem nie wyciągnął wobec Polski konsekwencji. Sport sportem, ale wygrana musiała być po właściwej stronie.


Od wspomnianego już roku 1956 do końca 2009 kadra zagrała na Stadionie Śląskim łącznie 55 spotkań. Po raz ostatni gościła ona na chorzowskim gigancie 14 października, ponad cztery lata temu. Przegraliśmy wtedy ze Słowacją 0:1 i można postawić śmiałą tezę, że to właśnie wtedy zaczęła się zapaść polskiego futbolu, która trwa do dzisiaj. Kocioł Czarownic, to jednak nie tylko futbol. Widzowie zasiadający na jego trybunach oglądali przez dziesiątki lat także inne dyscypliny sportu, takie jak żużel czy lekka atletyka. W późniejszych czasach organizowano na nim także koncerty największych gwiazd światowej estrady. Wystarczy wspomnieć tylko o takich zespołach jak Metallica, U2, Red Hot Chili Peppers, The Rolling Stone, AC/DC czy Genesis. Jednym słowem – działo się.

Kocioł Czarownic

Wspomniałem już o Kotle Czarownic. Wielu zapewne zastanawia się, skąd ta nazwa? Co mają czarownice do obiektu sportowego? Nazwali go tak Anglicy po pamiętnym spotkaniu z czerwca 1973 roku, kiedy to Polska jeden jedyny raz w historii pokonała Synów Albionu i to aż 2:0. Angielscy dziennikarze byli pod niesamowitym wrażeniem atmosfery panującej wtedy na Śląskim. Na stadionie wypełnionym ponad 90 tysiącami widzów wrzało wtedy niczym w kotle, co biorąc po uwagę sam kształt obiektu było nazwą dość trafną.


W 1993 roku, chorzowski gigant otrzymał jeszcze jedną nową nazwę, a konkretnie chodzi o Stadion Narodowy, którą nadało ówczesne Ministerstwo Sportu i Turystyki. Nie raz i nie dwa można było usłyszeć, że PZPN chciałby pozbawić Stadion Śląski tego miana, ale ma w tej sprawie związane ręce. Nazwa ta jest bowiem zarejestrowana w Urzędzie Patentowanym i należy do MSiT.

Aktualnie obiekt w Chorzowie jest zamknięty. Jeszcze przed finałami EURO 2012 zaczęła się jego gruntowna przebudowa i modernizacja. Wszystko szło w dobrym kierunku, choć niemałym kosztem… do czasu. Podczas podciągania konstrukcji, która miała podtrzymywać przyszłe zadaszenie, pękły tzw. „krokodyle”, czyli specjalne dźwigary. Od tego momentu, czyli już kilka ładnych lat trwają przepychanki i zrzucanie na siebie odpowiedzialności za taki stan rzeczy. Ostatnio śląscy radni postanowili jednak, że budowa musi zostać ukończona, dali zielone światło na zaciągnięcie specjalnego kredytu i według najnowszych doniesień Kocioł Czarownic ma wznowić działalność w 2016 roku.

Jaka przyszłość go czeka? W obliczu zbudowania w Polsce nowych obiektów w Warszawie, Gdańsku, Wrocławiu i Poznaniu, chorzowski gigant nie będzie mógł liczyć na zbyt wiele. Jedno, może dwa mecze reprezentacji w roku. Do tego zawody lekkoatletyczne, wyścigi żużlowe i koncerty. Swego czasu był także plan, by na stadion przeprowadził się miejscowy Ruch, jednak temu miasto chce wybudować całkiem nowy obiekt. Sensu w tym większego nie widać, ale chyba każda władza ma to do siebie, że lubi zostawiać po sobie kosztowne pomniki.

Czekamy z utęsknieniem na ponownie otwarcie Stadionu Narodowego. To ważne miejsce dla polskiego futbolu i warto by było czynne, bo obecnie pełni jedynie rolę muzeum.