Cykl PN: Piłkarskie świątynie (9): Łużniki

Piłkarski stadion jest dla nas, kibiców i dziennikarzy niczym świątynia. To właśnie tam krzyżują się nasze drogi, to właśnie tam udajemy się na nasze „nabożeństwo” i oglądamy w akcji piłkarzy. Są na świecie takie obiekty, które należą do tych najbardziej wyświęconych. Stadiony, które w swojej historii widziały tak wiele wydarzeń, gościły tak znakomitych zawodników, że przeszły do legendy i właśnie tymi chcemy się zająć w naszym nowym cyklu. Oto jego dziewiąta część.

Cykl PN: Piłkarskie świątynie (8): Olympiastadion w Monachium – KLIKNIJ!

Bez zbędnej zwłoki

Wielkie mocarstwo, wielkie miasto i wielki stadion. Moskwa przez dziesiątki lat była jednym z najważniejszych miast na świecie i nic dziwnego, że w latach 50. minionego stulecia władze zdecydowały się na wybudowanie w niej gigantycznego, reprezentacyjnego obiektu, który byłby dumą i chlubą całego bloku wschodniego. Oficjalny dekret o budowie wydano 23 grudnia 1954 roku. Miało to związek z mocarstwowymi zapędami ZSRR, ale także z tym, że podczas Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach, w 1952 roku Rosjanie zdobyli aż 72 medale, w tym 22 złote i wraz z Amerykanami zajęli pierwsze miejsce w klasyfikacji. Władze kraju chciały za wszelką cenę wygrać korespondencyjny bój z rywalem zza Żelaznej Kurtyny i stąd pomysł wybudowania nie tylko ogromnego stadionu, ale także całego olimpijskiego kompleksu, który umożliwiłby rywalizację na jeszcze wyższym poziomie.

Na postawienie obiektu przeznaczono niezbyt korzystne tereny. Architekci Rożhin, Ullas, Boars, Własow, Nasanow, Reżnikow i Polikarpow mieli za zadanie zaprojektowanie stadionu tak, by ten mógł stanąć na dość podmokłym, wręcz bagiennym terenie. To właśnie swojej lokalizacji moskiewski gigant zawdzięcza swoją nazwę – Łużniki. I tak, w ciągu zaledwie 90 dni od wyznaczenia miejsca (słynne Wzgórza Lenina), w którym stadion ma powstać, architekci sporządzili gotowy projekt. Tempo było ekspresowe, ale każdy kto choć trochę zna realia tamtych czasów w Związku Radzieckim dobrze wie, że projektanci nie mieli wyboru i musieli się spieszyć. Każdy dzień zwłoki mógł kosztować ich bowiem bardzo wiele. Budowa ruszyła więc z kopyta latem 1955 roku i po roku Łużniki były już gotowe. Do budowy obiektu zaciągnięto tysiące ludzi z głębi kraju, którzy w tzw. czynie społecznym pracowali na chwałę partii i ZSRR (patrz, nie mieli innego wyboru). Jaki było końcowy koszt postawienia tego giganta? Tego nikt tak naprawdę nie wie. Wiadomo jednak, że wybudowano go w rekordowym tempie 450 dni.

Łużniki to jednak nie tylko wielki, bo mogący w szczytowym momencie pomieścić ponad 110 tysięcy widzów stadion. To także piękna hala sportowa, basen olimpijski, lodowisko, korty tenisowe i mniejszy stadion, który służył sportowcom do trenowania. Wszystko to było wybudowane z myślą o letnich Igrzyskach Olimpijskich, które wcześniej czy później miały zagościć w Moskwie. Rosjanie musieli czekać na decyzję MKOL kilka dobrych lat, jednak ostatecznie otrzymali prawo organizacji turnieju w 1980 roku. Zanim jednak najlepsi atleci świata przyjechali nad Moskwę (rzekę – red.), to na Łużnikach odbyło się wiele ciekawych imprez sportowych. Wystarczy wymienić m.in. Mistrzostwa Świata i Europy w hokeju na lodzie, Mistrzostwa Świata w siatkówce kobiet, Mistrzostwa Świata w siatkówce mężczyzn czy Mistrzostwa Europy w koszykówce mężczyzn. Rzecz jasna organizowano tam także mnóstwo mniejszych, chociaż ważnych dla Bloku Wschodniego wydarzeń.

Historia Łużników naznaczona jest także przykrymi wydarzeniami. 20 października 1982 roku na stołecznym stadionie doszło do olbrzymiej tragedii. Podczas meczu Spartaka Moskwa z HFC Haarlem śmierć na trybunach mogło ponieść nawet 340 osób. Pod koniec tego spotkania, kiedy gospodarze prowadzili 1:0, pierwsi fani zaczęli opuszczać trybuny. W doliczonym czasie gry Spartak strzelił jednak kolejnego gola i ci którzy wyszli, wracali na sektory, by w ciasnym i ciemnym tunelu zderzyć się z tymi, którzy właśnie schodzili z trybun. Oficjalnie w tłoku śmierć poniosło 67 osób. Nieoficjalnie mówi się nawet o kilkuset ofiarach.

Cykl PN: Piłkarskie świątynie (7): Stadion Wojska Polskiego – KLIKNIJ!

Cykl PN: Piłkarskie świątynie (6): Estadio Azteca – KLIKNIJ!

Szczególne igrzyska

Radość Związku Radzieckiego z otrzymania praw do organizacji XXII letnich Igrzysk Olimpijskich była ogromna, jednak decyzja MKOL nie spotkała się za zbyt ciepłym przyjęciem na zachodzie. W związku z przeżywającą swoje apogeum Zimną Wojną i interwencją ZSRR w Afganistanie, wiele państw podjęło decyzję o bojkocie imprezy w Moskwie. Na taki krok zdecydowali się m.in. Amerykanie, Kanadyjczycy czy też Norwegowie. Łącznie, igrzyska w 1980 zbojkotowały aż 63 kraje. Na podobny ruch nie mogli się zdobyć rzecz jasna Polacy, którzy wciąż byli uzależnieni od swojego wielkiego brata i do Moskwy musieli udać się w absolutnie najmocniejszym składzie.

Biało-czerwoni sięgnęli w Moskwie po 32 krążki, w tym trzy złote: Jana Kowalczyka w jeździectwie, Władysława Kozakiewicza w skoku o tyczce i Bronisława Malinowskiego w biegu na 3000 metrów z przeszkodami. Klasyfikację medalową wygrali oczywiście gospodarze, którzy z wywalczyli aż 195 krążków, z czego aż 80 złotych. Igrzyska z 1980 roku był niewątpliwym sukcesem Bloku Wschodniego i wpływów komunistycznych, biorąc oczywiście poprawkę na to, że wielu zachodnich potęg na tej imprezie po prostu nie zobaczyliśmy. Tuż za gospodarzami w klasyfikacji medalowej uplasowały się takie państwa jak Niemiecka Republika Demokratyczna, Ludowa Republika Bułgarii czy Kuba. W pierwszej dziesiątce oprócz Polski znalazła się także Socjalistyczna Republika Rumunii i Węgierska Republika Ludowa.

Wielkie imprezy

Chociaż Łużniki lata swojej największej świetności mają już za sobą, to jednak wielkie imprezy wciąż gościły na tym stadionie. W 2008 roku w Moskwie odbył się finał Ligi Mistrzów, w którym Manchester United pokonał po rzutach karnych Chelsea. W ubiegłym roku do stolicy Rosji zjechali najlepsi atleci świata, którzy rywalizowali w Mistrzostwach Świata w lekkiej atletyce. I to by na razie było na tyle, jeśli chodzi o wielkie wydarzenia sportowe.

Jak już wspomniano, Łużniki są dość wysłużonym obiektem, a skorą mają być główną areną mundialu w 2018 roku, to muszą przejść gruntowaną renowację. Zewnętrzna elewacja obiektu nie zostanie zmieniona, jednak wnętrze przejdzie całkowitą metamorfozę. Rosjanie wybudują całkiem nowe trybuny, a koszt całego przedsięwzięcia to aż 800 milionów dolarów! Nowe Łużniki mają zostać otwarte w 2017 roku i można w ciemno zakładać, że będą perłą w koronie Mistrzostw Świata.