Polska Ekstraklasa

12.04.2014 08:23

Raport „PN”: Bezrobotni trenerzy

Rynek pracy trenerów w T-Mobile Ekstraklasie z każdym sezonem ma coraz więcej wspólnego z określeniem towarzyszącym mu od lat – karuzelą. Duża konkurencja, moda na zatrudnianie zagranicznych trenerów i częste rotacje sprawiają, że z obiegu wypadło kilka nazwisk szkoleniowców związanych z ligą od lat.

MICHAŁ CZECHOWICZ

W grudniu 2011 roku informacja o przekwalifikowaniu się byłego opiekuna PGE GKS Bełchatów Macieja Bartoszka na dyrektora wysypiska śmieci we Włocławku wywołała w internecie lawinę prześmiewczych komentarzy. Ekstraklasowa rzeczywistość jest łaskawa dla coraz mniejszej liczby szkoleniowców.

Po pierwsze: konkurencja

– Słyszałem, że w ligach niższych od ekstraklasy zdarzają się sytuacje, gdy trenerzy zgadzają się pracować za niskie stawki, byleby tylko zacząć w zawodzie – mówi Wojciech Grzyb, były piłkarz m.in. Ruchu Chorzów, ekspert telewizyjny nc+, w ubiegłym roku szkoleniowiec Górnika Wesoła i Concordii Elbląg. – Wejście na karuzelę jest bardzo trudne, a konkurencja ogromna. W dzisiejszych czasach kariery trenera próbują nie tylko byli piłkarze, jak w przeszłości działo się zdecydowanie najczęściej.
W Polsce dalej nie nastąpiło całkowite otwarcie rynku. Utrudnione procedury zdobycia uprawnień, otwarcie pierwszej szkoły trenerów z prawdziwego zdarzenia pod egidą PZPN dopiero w ubiegłym roku – sprawiają, że nadal od Europy Zachodniej dzieli nas przepaść.

– W innych krajach byłych zawodników, szczególnie tych zasłużonych, traktuje się inaczej i ułatwia przygotowanie i wejście do zawodu – tłumaczy Marek Motyka, ośmiokrotny reprezentant Polski i wieloletni piłkarz Wisły Kraków, który jako trener pracował m.in. w Górniku Zabrze, Polonii Warszawa i Koronie Kielce. – To standard europejski, ale nie polski.

Zdania na temat przełożenia kariery zawodniczej na przygotowanie do pracy szkoleniowej wciąż są podzielone. W T-Mobile Ekstraklasie w ostatnich latach objawiły się takie zjawiska jak Artur Skowronek, który obejmując Pogoń Szczecin, miał tylko 30 lat i był młodszy od kilku swoich zawodników. Na stanowisku wytrwał niewiele ponad rundę, ale wrócił na najwyższy poziom rozgrywek w Widzewie Łódź. – Należąc do grupy młodych szkoleniowców, mogę się z tego tylko cieszyć. Szanuję starszych trenerów i staram się od nich uczyć, ale nie bez powodu zarządzający klubami podejmują ryzyko, bo trudno inaczej określić decyzję powierzenia zespołu młodemu i niedoświadczonemu trenerowi – mówił Skowronek na łamach „PN” na początku października 2012 roku.

Po drugie: zagraniczni trenerzy

– Nie mam nic do trenerów z innych krajów, nie mieszajmy w to nietolerancji, ale ich weryfikacja jest brutalna: żaden nie zrobił w Polsce cudów. OK, Robert Maaskant był bliski wprowadzenia Wisły Kraków do Ligi Mistrzów, od fazy grupowej dzieliły go minuty i już chciano stawiać mu i dyrektorowi sportowemu Stanowi Valckxowi pomniki przy Reymonta, a proszę tam teraz o nich wspomnieć… Nie ma takiego tematu, bo do dziś trzeba spłacać długi po budowie zespołu według ich filozofii, czyli zatrudnieniu kilku zagranicznych piłkarzy na wysokich kontraktach – mówi Motyka.

Słowa szkoleniowca mają potwierdzenie w faktach. W poprzednich dziesięciu sezonach tylko dwóch trenerów obcokrajowców zdobyło mistrzostwo Polski – Czech Werner Liczka w sezonie 2004-05 z Wisłą i wspomniany Maaskant w rozgrywkach 2010-11. Pierwszy przejął zespół w połowie sezonu po Henryku Kasperczaku z kilkupunktową przewagą w tabeli, w przypadku Holendra trudno uznać styl, w którym wygrał ligę, za równie spektakularny co dwa lata wcześniej prezentowany przez Macieja Skorżę. Podobnie jest w przypadku europejskich pucharów. Lech Poznań awansował do wiosennej części Pucharu UEFA w rozgrywkach 2008-09 pod wodzą Franciszka Smudy. W Lidze Europy dwa sezony później Jacek Zieliński zdobył cztery punkty w czterech spotkaniach i dopiero wówczas został zastąpiony przez Jose Marię Bakero. Maaskant w sezonie 2011-12 zostawiał Białą Gwiazdę w grupie Ligi Europy z punktem w czterech meczach i awans do kolejnej fazy był zasługą wyników osiągniętych już z Kazimierzem Moskalem na ławce. Wtedy do 1/16 finału pucharu dotarła też Legia Warszawa trenera Skorży.

– Człowiek zdobył wykształcenie, skończył wyższą uczelnię i kursy trenerskie, siedzi w futbolu całe życie, zna od podszewki warunki pracy w Polsce, ma doświadczenie, to dlaczego jest na przegranej pozycji w konkurencji z Hiszpanem czy Holendrem – wylicza i pyta retorycznie były szkoleniowiec m.in. Górnika Zabrze i Korony Kielce. – Tylko proszę, darujmy sobie te argumenty, że obcokrajowiec pierwszego dnia w klubie przełoży na ekstraklasę metody treningowe Barcelony, Realu Madryt czy Ajaksu Amsterdam. Dziś wybranie się na staż do dowolnego klubu w Europie czy na świecie nie jest już takim problemem jak dziesięć czy dwadzieścia lat temu.

Następcą Grzyba i jego współpracowników w drugoligowej Concordii został zaciąg… hiszpański. – Nie chcę tego komentować, szczególnie że to sytuacja na takim poziomie rozgrywek. Ogólnie trudno nie rozumieć ogólnoświatowej mody na trenerów z tego kraju, gdy to ostatni dwukrotni mistrzowie Europy i obrońcy Pucharu Świata. Holendrzy mają również wspaniałą markę w zawodzie i sam jestem ciekaw warsztatu nowego szkoleniowca Lechii Gdańsk Ricardo Moniza – mówi były piłkarz mający na koncie ponad 300 meczów w ekstraklasie.

Po trzecie: brak komfortu pracy

– Niech pan mi powie, jak to jest, że Janek Urban robi z Legią dublet i dostaje propozycję umowy na rok, a przychodzi trener Henning Berg i ma z automatu trzyletni kontrakt – analizuje Motyka. – Z całym szacunkiem, ale jako szkoleniowiec nie ma powalającego dorobku, a już na pewno nie taki jak Urban. Dwa przykłady z ekstraklasy z ostatnich lat trenerów, którym dano komfort pracy, to Michał Probierz w Jagiellonii Białystok, zakończony Pucharem Polski, oraz Adaś Nawałka w Górniku Zabrze, gdzie miał pełne zaufanie ze strony miasta, dzięki czemu zbudował bardzo dobry zespół, wypromował kilku piłkarzy i zapracował na stanowisko selekcjonera reprezentacji Polski. Sam, kiedy z Koroną Kielce awansowałem do ekstraklasy, usiadłem do stołu z szefami i ustaliliśmy strategię rozwoju na najbliższe lata, opartą na wprowadzaniu do składu młodych piłkarzy, co miało być priorytetem. Po kilku meczach już mnie nie było w klubie. Jeśli trener ma umowę na rok, to piłkarze będą patrzyli na niego z góry, bo wiedzą, że zostaną, kiedy jego już nie będzie.

Najdłużej pracującym trenerem w klubie ekstraklasy jest Marcin Brosz z Piasta Gliwice, który – jeśli wierzyć części mediów – może być najmniej pewny swojej posady. Drugi na liście jest Mariusz Rumak z Lecha Poznań – na stanowisku od 27 lutego 2012 roku. Przed sezonem i w jego trakcie w klubach T-ME przestało łącznie pracować 13 polskich trenerów. Rekordzista Ryszard Wieczorek w Górniku Zabrze, bo Adama Buczka w Zagłębiu Lubin traktujemy jako szkoleniowca tymczasowego, poprowadził zespół tylko w dziewięciu meczach ligowych i zdobył osiem punktów.

– Uważam, że futbol odchodzi od czasów sir Aleksa Fergusona czy Arsene’a Wengera, pracujących w jednym klubie przez długie lata – dodaje Grzyb. – Presja wyników jest bardzo duża, dodatkowo trener musi być osobą dzielącą wizję prezesa czy właściciela klubu i na tym polu również dochodzi do nieporozumień. Każdy ma swoich faworytów. Z drugiej strony zgadzam się, że nawet po roku pracy często trudno obiektywnie ocenić wyniki szkoleniowca.

Prezesi klubów, krytykowani za stawianie na zagraniczne nazwiska, bronią się, mówiąc, że sprawdzone w obcych ligach wzorce to mniejsze ryzyko. Ułożenie szkolenia młodzieży na wzór holenderski, a myśli taktycznej na hiszpański na papierze, przynajmniej na początku, obroni się zawsze, ale na słuszność tych rozwiązań trudno znaleźć twarde dowody. Przypomina to sytuację z hiszpańskimi i holenderskimi zawodnikami, których w ostatnich latach przewinęło się przez polską ligę kilkunastu, a wypalili tylko złapany w trzeciej lidze na Wyspach Kanaryjskich Dani Quintana i wyciągnięty przez Urbana z rezerw Osasuny Pampeluna Inaki Astiz. Jak długo będzie trwała ta moda? Niestety, możliwe, że o kilka sezonów za długo dla polskich trenerów, którzy dalej na europejskim rynku pracy nie mogą pochwalić się żadną popularnością.

POLSCY FAWORYCI DO POWROTU NA EKSTRAKLASOWĄ KARUZELĘ

Jan URBAN
Wiek: 52 lata
Kariera trenerska: Polideportivo Ejido, Osasuna B, drużyny młodzieżowe Osasuny, Legia Warszawa, Polonia Bytom,
Zagłębie Lubin, Legia
Największe sukcesy: młodzieżowe mistrzostwo Hiszpanii, mistrzostwo Polski, dwukrotnie Puchar Polski, Superpuchar Ekstraklasy
Bilans w ostatnim zespole: 80 meczów, 46 wygranych,
16 remisów, 18 porażek
Bez pracy od: 18 grudnia 2013

Waldemar FORNALIK
Wiek: 51 lat
Kariera trenerska: Górnik Zabrze, Amica Wronki,
Odra Wodzisław Śląski, Polonia Warszawa, zespół Młodej Ekstraklasy GKS Bełchatów, Widzew Łódź, Ruch Chorzów, reprezentacja Polski
Największe sukcesy: wicemistrzostwo Polski,
trzecie miejsce w ekstraklasie, dwa finały Pucharu Polski
Bilans w ostatnim zespole: 18 meczów, 8 zwycięstw,
4 remisy, 6 porażek
Bez pracy od: 16 października 2013

Maciej SKORŻA
Wiek: 42 lata
Kariera trenerska: Legia Warszawa, asystent w kadrze do lat 21, SMS Piaseczno, Amica Wronki (juniorzy),
Amica (rezerwy), Wisła Płock (asystent), Amica, reprezentacja Polski (asystent), Groclin Grodzisk Wielkopolski, Wisła
Kraków, Legia Warszawa, Ettifaq FC (Arabia Saudyjska)
Największe sukcesy: dwa mistrzostwa Polski, trzy Puchary Polski, Puchar Ekstraklasy, 1/16 finału Ligi Europy
Bilans w ostatnim zespole: 31 meczów, 10 zwycięstw,
7 remisów, 14 porażek
Bez pracy od: 13 czerwca 2013 roku

Czesław MICHNIEWICZ
Wiek: 44 lata
Kariera trenerska: Amica Wronki (rezerwy, trener bramkarzy),
Olimpia Elbląg (asystent), Arka Gdynia (asystent), Lech
Poznań, Zagłębie Lubin, Arka Gdynia, Widzew Łódź, Jagiellonia Białystok, Polonia Warszawa, Podbeskidzie Bielsko-Biała
Największe sukcesy: mistrzostwo Polski, Puchar Polski, dwukrotnie Superpuchar Polski
Bilans w ostatnim zespole: 24 mecze, 7 zwycięstw,
8 remisów, 9 porażek
Bez pracy od: 22 października 2013 roku

Jacek ZIELIŃSKI II
Wiek: 53 lata
Kariera trenerska: rezerwy Siarki Tarnobrzeg, Alit Ożarów, Siarka, Korona Kielce, Tłoki Gorzyce, PGE GKS Bełchatów, Górnik Łęczna, Piast Gliwice, Odra Wodzisław Śląski, Groclin Grodzisk Wielkopolski, Polonia Warszawa, Lech Poznań,
Polonia, Ruch Chorzów
Największe sukcesy: mistrzostwo Polski, Superpuchar
Polski, faza grupowa Ligi Europy
Bilans w ostatnim zespole: 40 meczów, 11 zwycięstw,
12 remisów, 17 porażek
Bez pracy od: 16 września 2013 roku

W DALSZYM KRĘGU

Tomasz Hajto
Rok w Jagiellonii z niezłym wynikiem. Niedawno łączony z Cracovią i z klubem z Cypru.

Tomasz Kafarski
Jego Lechia była bardzo chwalona, z Cracovią spadł z ligi, od końca sezonu 2011-12 pracuje już w niższych ligach.

Ryszard Komornicki
Ma zdecydowanie lepszą opinię w Szwajcarii niż w Polsce, gdzie dwukrotnie krótko prowadził Górnika Zabrze, jednak bez sukcesów.

Bogusław Kaczmarek
Do końca sezonu pobiera pieniądze z Lechii Gdańsk.

Tomasz Kulawik
W innym klubie niż Wisła chyba mu nie zaufają.

Marek Motyka
Ostatni raz w ekstraklasie w 2009 roku.

Radosław Mroczkowski
Nie był łączony z żadnym klubem od odejścia jesienią z Widzewa.

Dariusz Pasieka
Jako dyrektor Szkoły Trenerów w Białej Podlaskiej może być na razie niezainteresowany.

Rafał Pawlak
Zebrał pierwsze doświadczenie w Widzewie, ale po pracy w tym środowisku trudno mu wyznaczyć jednoznaczną ocenę.

Rafał Ulatowski
Od 2011 roku i epizodu w Lechii Gdańsk realizuje się jako ekspert telewizyjny. W ubiegłym roku prowadził pierwszoligową Miedź Legnica.

Marcin Sasal
Dobre wyniki z Koroną Kielce. Potem tylko sześć meczów z Podbeskidziem Bielsko-Biała.

Ryszard Wieczorek
Od ekstraklasy odpoczywał prawie trzy i pół roku i zaliczył kiepski powrót z Górnikiem.

Jacek Zieliński I
W przeszłości Legia, Lechia i Korona. Później asystent Franciszka Smudy w reprezentacji Polski, ostatnio trener kadry do lat 20. Od ubiegłego tygodnia dyrektor sportowy drugoligowych Wigier Suwałki.

Możliwość komentowania została wyłączona.