Polska Ekstraklasa

07.02.2013 11:30

Znani, utytułowani i zapomniani (15): Polonia Bytom

Narodziny Polonii Bytom datuje się na początek stycznia 1920 roku i są one związane ze słynną odezwą Polskiego Komisariatu Plebiscytowego, którego zadaniem było czuwanie nad wszystkimi kwestiami związanymi z plebiscytem na Górnym Śląsku. Apel ten, wygłoszony wraz z nastąpieniem 1920 roku wyzywał Ślązaków do zakładania swoich organizacji sportowych, kulturalnych oraz oświatowych i jak się okazało, spotkał się on z bardzo ciepłym przyjęciem wśród lokalnej społeczności. To właśnie w tym czasie rodziły się kluby które przez lata miały ogromne znaczenie dla polskiego sportu i to właśnie wtedy na sztandary wniesiono nazwę Polonii Bytom.

Inicjatorami powstania klubu, a właściwie jego sekcji piłkarskiej byli członkowie istniejącego już wcześniej Towarzystwa Sportowego „Sokół”. Wśród nich prym wiedli Alojzy Budniok, Maksymilian Wilimowski i Edmund Grabianowski, który następnie został pierwszym prezesem klubu. Na mocy ich działań i decyzji, obok sekcji piłkarskiej, pod szyldem Polonii utworzono także sekcję zapaśniczą, a zaledwie miesiąc po sformowaniu się klubu, piłkarze Królowej Śląska rozegrali swój pierwszy oficjalny mecz, który był zarazem pierwszymi odnotowanymi derbami Śląska. 4 lutego 1920 roku rywalem Polonii była Pogoń Katowice. Kibicom w Bytomiu nie było jednak dane zbyt długo cieszyć się grą swoich zawodników. Na drodze futbolu po raz kolejny stanęły kwestie polityczne, a konkretnie wybuch III Powstania Śląskiego w nocy z 2 na 3 maja 1922 roku. Po tym jak Górny Śląsk został podzielony na strefę polską i niemiecką, klub zakończył swoją działalność i trzeba było czekać ponad dwadzieścia lat na jego odrodzenie.

Akcja reaktywacja

Królowa Śląska wróciła do świata żywych dopiero w 1945 roku. II Wojna Światowa pochłonęła wiele ofiar, w tym piłkarzy i działaczy, którzy przed jej wybuchem dbali o rozwój ośrodków sportowych. W piłkarskiej centrali obradowano nad tym jaki kształt przybiorą nowe rozgrywki ligowe, a kluby powoli wracały do swojej działalności. Nie inaczej było w Bytomiu, gdzie grupa starych kolegów i założycieli pierwszej Polonii oraz działaczów piłkarskich wygnanych ze Lwowa postanowiła reaktywować klub. W gronie tych, którzy ponownie wynosili na sztandary nazwę Polonia Bytom znaleźli się m.in. tacy ludzie jak Robert Kostoń, Wilhelm Kupiec, Ludwik Piątek, Jan Pakuła i Franciszek Kachel. Jak się jednak okazało, odbudowa klubu i formowanie się ligi piłkarskiej nie było taką łatwą sprawą i zanim Królowa Śląska mogła rozegrać swój pierwszy mecz w rozgrywkach, minęły aż trzy lata.

Polonia występowała w najwyższej klasie rozgrywek z małymi przerwami od 1948 do 1981 roku. Był to, co oczywiste, okres największych sukcesów klubu. W gablocie na trofea przy Olimpijskiej 2 do dzisiaj leżą złote medale mistrzostw Polski z lat 1954 i 1962, oraz srebrne krążki na wicemistrzostwa kraju z lat 1952, 1958, 1959 i 1961. Widać więc jak na dłoni, że apogeum sukcesów Polonii to czas lat 50. XX wieku. Po świetnym sezonie 1951-52 i wywalczeniu drugiego miejsca po niewielkiej przegranej z Wisłą Kraków i szóstej lokacie w sezonie kolejnym, w końcu przyszedł czas na pierwsze w historii klubu mistrzostwo. Ogromny wkład w to osiągnięcie miał Henryk Kampy, późniejszy reprezentant Polski, który z dorobkiem dwunastu bramek, wraz Ernestem Pohlem z Legii Warszawa został królem strzelców ekstraklasy. Ku zaskoczeniu wszystkich, Polonia tuż po sięgnięciu po najważniejsze trofeum w polskim futbolu, spadła z ligi, by wrócić do niej po roku banicji.

Sukcesy w kraju i za granicą

Ekipa z Bytomia odcisnęła swoje piętno nie tylko na krajowym podwórku, ale także na arenie międzynarodowej. Polonia była bowiem pierwszym polskim klubem, który zagrał w Pucharze Europy Mistrzów Krajowych i chociaż jej przygoda z tymi rozgrywkami w 1958 roku zakończyła się już na pierwszej rundzie (porażka z MTK Budapeszt (dwa razy po 0:3), to było to wydarzenie, które już na stałe zapisało się złotymi zgłoskami na kartach biało-czerwonego futbolu. To jednak nie koniec pionierstwa Polonii. Klub ten stał się także pierwszym śląskim klubem, który zagrał w europejskich pucharach i pierwszym klubem w Polsce, który sięgnął po międzynarodowe trofeum. Mało kto zwraca na to bowiem uwagę i przykłada do tego większą wagę, ale to właśnie niebiesko-czerwoni w sezonie 1964-65 sięgnęli po nieistniejący już dzisiaj Puchar Rappana (późniejszy Puchar Intertoto). W drodze do finału tych rozgrywek bytomianie ograli takie firmy jak FC Schalke 04, RC Lens czy FC Liege, a w decydującym o triumfie w całych rozgrywkach dwumeczu pokonali drużynę Lokomotiwu Lipsk.

Mało sukcesów? No to jedźmy dalej. Po wygraniu Pucharu Lata, piłkarze Polonii Bytom zostali zaproszeni do udziału w International Soccer League, czyli tworowi, w którym miały zagrać kluby europejskie i kilka drużyn z Ameryki Północnej. Królowa Śląska raz jeszcze wykonała kawał dobrej roboty i zajęła pierwsze miejsce w całych rozgrywkach pokonując po drodze West Bromwich Albion, Kilmarnock i New Yorkers. Dzięki temu Polonia otrzymała możliwość gry w Pucharze Ameryki z Duklą Praga i także tego rywala pokonała. Być może nie jest to najbardziej prestiżowe trofeum w hierarchii futbolu, ale jeśli można ograć kolejnego przeciwnika i dorzucić do gabloty kolejny puchar, to właściwie dlaczego nie? Wszystkie te sukcesy bytomianie okrasili trzema finałami Pucharu Polski.

Upadek, fuzja i powrót

Końcówka lat 60. i początek lat 70. Upłynął pod znakiem powolnego rozkładu mistrzowskiego zespołu. Z Bytomiem żegnali się kolejno najlepsi piłkarze, a drużyna spadała z ligi, to znowu do niej wracała, jednak wszystko to wieszczyło nieuchronny koniec. Po sezonie 1979-80 Polonia pożegnała się z ekstraklasą i do roku 2006 tylko na jeden sezon udało się jej wrócić do elity.

W 1997 roku w Bytomiu została podjęta bardzo ciekawa, chociaż dla ludzi znających lokalne środowisko skazana na porażkę, inicjatywa. Bytomska Spółka Węglowa i władze miasta uznały, że najlepszym rozwiązaniem dla miejscowych kibiców i dla dobra bytomskiego futbolu będzie fuzja Polonii z Szombierkami. Pomysł wprowadzono w życie 7 lipca 1997 roku, jednak już 30 listopada 1998 roku nowy twór został rozwiązany na skutek tarć w zespole i wśród fanów. To z kolei doprowadziło ostatecznie do pierwszego w historii klubu spadku do trzeciej ligi, a niewiele brakowało, by drużyna stoczyła się o jedno „oczko” niżej w futbolowej hierarchii.

Ku uciesze miejscowych kibiców, Królowa Śląska bardzo wolno, ale jednak wychodziła z marazmu. W drodze do ekstraklasy bytomianom sprzyjało szczęście i niespodziewane sploty sytuacji. Najpierw wygrali oni baraże ze Szczakowianką Jaworzno, a następnie dzięki połączeniu Amiki Wronki z Lechem Poznań oraz degradacji takich klubów jak Arka Gdynia i Górnik Łęczna, Polonia równo po dwudziestu latach wróciła do elity, gdzie spędziła cztery następne sezony. Co ciekawe, w swoim przedostatnim sezonie w ekstraklasie, Polonia zajęła w lidze siódme – najwyższej od 39 lat – miejsce w stawce. Rok później podopieczni Jurija Szatałowa musieli przełknąć gorycz spadku.

Obecnie drużyna gra na bezpośrednim zapleczu T-Mobile Ekstraklasy, jednak stało się tak tylko i wyłącznie dlatego, że z rozgrywek pierwszoligowych wycofał się Ruch Radzionków. Niestety, tak pod względem sportowym, jak i finansowym miejsce Polonii jest obecnie w II lidze, do której zmierza pewnym krokiem. Po rundzie jesiennej Królowa Śląska zajmuje ostatnie miejsce w tabeli z dorobkiem zaledwie czterech punktów w siedemnastu meczach.

Grzegorz Garbacik
PilkaNożna.pl

Możliwość komentowania została wyłączona.